مسمومیت با مواد مخدر، بهویژه موادی مانند تریاک، هروئین، مورفین، متادون و فنتانیل، میتواند یک وضعیت اورژانسی و تهدیدکننده زندگی باشد. خطر اصلی در بسیاری از این مسمومیتها، کاهش شدید فعالیت مغز و بهخصوص سرکوب تنفس است. فرد ممکن است ابتدا خوابآلود شود و سپس سطح هوشیاری او بهطور قابل توجهی کاهش پیدا کند.
مهمترین نشانههای مسمومیت شدید عبارتاند از خوابآلودگی یا کاهش سطح هوشیاری، تنفس آهسته یا غیرطبیعی، خرخر یا صداهای غیرمعمول هنگام تنفس، کبودی لبها یا پوست و کوچک شدن اندازه مردمک چشمها.
البته همه این علائم الزاماً با هم وجود ندارند و نبودن مردمکهای بسیار کوچک نیز مسمومیت با مواد مخدر را رد نمیکند.
اگر فردی پس از مصرف یک ماده مخدر بیهوش شده یا تنفس طبیعی ندارد، این وضعیت را یک اورژانس پزشکی در نظر بگیرید. اگر فرد تنفس طبیعی ندارد، مطابق دستور اپراتور اقدامات احیای قلبیریوی را آغاز کنید. اگر فرد بیهوش ولی دارای تنفس طبیعی است، او را در وضعیت مناسب قرار دهید تا خطر خفگی کاهش یابد و تا رسیدن نیروهای امدادی او را تحت نظر داشته باشید.
نالوکسان دارویی است که اثر مواد مخدر از گروه اوپیوئیدها را بهسرعت خنثی میکند و در مسمومیت با اوپیوئیدها میتواند جان فرد را نجات دهد. اگر نالوکسان در دسترس باشد و فرد آموزشدیدهای برای استفاده از آن حضور داشته باشد، باید طبق دستورالعمل مربوط به فرآورده استفاده شود. حتی اگر پس از دریافت نالوکسان فرد بهبود پیدا کرد، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد؛ زیرا اثر نالوکسان ممکن است کوتاهتر از اثر بعضی مواد مخدر باشد و علائم مسمومیت دوباره برگردد.
یکی از خطرات مهم، مصرف همزمان مواد مخدر با داروها یا مواد دیگری است که باعث خوابآلودگی و کاهش تنفس میشوند. همچنین نامشخص بودن ترکیب ماده مصرفشده میتواند خطر مسمومیت را افزایش دهد. به همین دلیل، در هنگام مراجعه به اورژانس، هر اطلاعاتی درباره ماده مصرفشده، زمان تقریبی مصرف و داروهای همراه میتواند برای درمان مفید باشد.
در فرد مشکوک به مسمومیت، او را وادار به استفراغ نکنید و چیزی برای خوردن یا نوشیدن به فرد بیهوش یا بسیار خوابآلود ندهید. همچنین نباید تصور کرد که «خوابیدن» باعث برطرف شدن مسمومیت میشود؛ کاهش سطح هوشیاری میتواند نشانه تشدید مسمومیت و کاهش تنفس باشد.
پیام اصلی: مسمومیت با مواد مخدر ممکن است در مدت کوتاهی باعث توقف تنفس و مرگ شود. کاهش سطح هوشیاری همراه با تنفس آهسته یا غیرطبیعی یک اورژانس است. تماس فوری با اورژانس، حمایت از تنفس و استفاده بهموقع از نالوکسان در صورت دسترسی میتواند نجاتبخش باشد.